-
Werkgroep “kamper taalkringe”
Het ziet er naar uit dat de thans nog zelfstandige vereniging Kamper Taalkringe officieel ook
onder die naam als werkgroep dialect in onze vereniging zal worden opgenomen. Op dit
moment heeft de Taalkringe voorlopig al een afgevaardigde in ons bestuur: A.J. (Johan) Prins.
De Kamper Taalkringe heeft een veertigtal leden waarvan een tiental al lid is van Jan van
Arkel. Bij nader inzien blijken de statuten niet aangepast te hoeven worden. Wel het
huishoudelijk reglement. De toetreding van de Taalkringe moet nog officieel in
ledenvergaderingen van beide verenigingen aangenomen worden.
Wie belangstelling heeft voor de activiteiten van de Kamper Taalkringe kan zich daarvoor
aanmelden of bijdragen leveren.
Oproep vanuit werkgroep “Kamper Taal”
Wie kent ze nog, oude spreekwoorden?
'Waar een Huizer heeft gelopen, groeit geen gras meer', een spreekwoord dat bij veel oudere
inwoners van het Gooi bekend is en een (niet bepaald vleiend) oordeel over de Huizenaren
bevat. Zo zijn er honderden spreekwoorden en gezegden die inwoners van een bepaalde
gemeente karakteriseren. Enkele andere voorbeelden: 'Ik kom van Losser', 'ik weet van niks
praten en breien, zeggen de meisjes van Leijen', 'in Rotterdam wordt het geld verdiend en in
Amsterdam wordt het uitgegeven'.
Het is de bedoeling een boek met dit soort uitdrukkingen uit te geven, waarbij het natuurlijk
ook belangrijk is om te vermelden hoe een dergelijk gezegde is ontstaan en wat het betekent.
Daarmee kan een belangrijke bijdrage op het terrein van de volkskunde worden geleverd. Wij
zijn u bijzonder erkentelijk, als u ons als Kamper Taalkringe dergelijke spreekwoorden en/of
gezegden ter beschikking zou kunnen stellen. Indien mogelijk met vermelding van de bron
en/of ontstaansgeschiedenis, of dat u ons in contact zou kunnen brengen met eventuele
zegslieden. Gezien de oproep in deze krant
begrijpt u wel dat wij naast andere plaatsen, in het bijzonder zijn geïnteresseerd in
spreekwoorden en/of gezegden die een relatie hebben met Kampen/IJsselmuiden en haar
wijde omgeving.
Namens de Werkgroep Kamper Taalkringe van de Historische Vereniging IJsseldelta, 'Jan
van Arkel', zien wij uw reacties met belangstelling tegemoet.
Jan Elhorst,Tel.038-
-
Maandag 30 maart 2009 / de Stentor ©2009 Wegener Nieuwsmedia
Taalkringe verder als werkgroep Jan van Arkel
KAMPEN -
-
door Peter van Mierlo. Vrijdag 27 maart 2009 / de Stentor ©2009 Wegener Nieuwsmedia
Annie Boer (81) wint Kamper Dictee
KAMPEN -
Het was in de raadszaal van het stadhuis in Kampen flink nadenken geblazen bij het Groot Kamper Dictee.
foto Freddy Schinkel
Twintig liefhebbers durfden woensdagavond wel de uitdaging van de Kamper Taalkringe
aan om zich te storten op een dictee in het Kampers. Een bepaald niet geringe klus,
want Kampers spreken is één, maar schrijven is twee. Met niet al te hoge verwachtingen
toog ook Jannie Diender naar de gemeentelijke raadszaal. De geboren Brunnepse, die
het Kampers op straat oppikte, was vooral nieuwsgierig. Veel fiducie in een goede
afloop had ze niet, maar na afloop van de twaalf zinnen klonk er enthousiasme. "Het
viel me niet tegen. Ik was af en toe even de weg kwijt. Moet er nog wel of geen streepje
op, wel of geen komma, eerste de a en dan de o of toch andersom."
Het waren de bekende
valkuilen waar menigeen over struikelde. Tijdens het dictee moesten er regelmatig
zowel woorden als hele zinnen worden herhaald. Af en toe moest het voorlezen even
in een lagere versnelling worden gezet zoals bij de zin "De Poere zien zeune was
glunig ellig det ie veur de dädde keer gien keze maar wöst tussen zien pläkkies brood
ad zitten. " Wout van Capelle had bij de start van de avond als een volleerde meester
een stoomcursus Kampers gegeven en gewezen op de instinkers. Toch kon ook hij niet
voorkomen dat er tijdens het nakijken heel wat doorhalingen plaatsvonden. Zoals gebruikelijk
waren er de nodige discussies over de spelwijze. Juist dat maakt een avond als deze
zo boeiend. Maar met name het informele karakter, waar zelfs tijd was voor anekdotes,
gedichtjes en mopjes, viel bij iedereen in de smaak. Jannie kon breeduit lachen na
afloop. Ze kwam bij haar debuut tot 38 fouten, terwijl meer geroutineerde schrijvers
daar ruim boven zaten. En dat een dictee-
En voor degene die volgend jaar van de partij wil zijn kan zich
vasthouden aan de uitdrukking: Er bestaan geen fouten. Alleen interpretaties.
-
Groot Kamper Dictee 2010
16 Februari 2010 Bibliotheek Kampen Kennedylaan 4
Tekst van het Groot Kamper Dictee, gegeven op 16 februari 2010 in de bibliotheek.
Er waren dertig deelnemers. Een van hen was burgemeester Bort Koelewijn die 71 fouten maakte.
Onder het publiek bevond zich ds. Klaas van der Kamp die furore maakte met preken in het Kampers.
Winnaar werd: As van Enk, 16 fouten.
2. Ben Riesebos, 31 fouten,
3. Jannie Diender 34 fouten.
De tekst, voorgelezen door Wout van Capelle en Johan Prins luidde:
* Ulp’avenmeester Endrik, van ZC in et Gat van Seuveningen zeeg: ‘weet-
* Of et now böstròkkenweer was of grienderig, Jopie trök er met zien visköre wel op uut, umme oe een bussien aol of een riessien bukkums te verkopen.
* Bi’j d’eerste vöst was et bûûglopen eblaozen. Toen de deui inviel was ‘t edaon
met
d’ ädriederi’je.
* Enk ad een glunige ekel an de zeune van de melkrieder. Maar toen ie em een keer veur ‘zwilässens uutsköl, ad ie metene een ‘sinksôêze te pakken.
* Toen de kaden van de Börgel op ‘t instötten stonden, mos ‘t ekke van de Vloeddiek òf’ebreuken wödden. Duzend meter ebben ze nao ‘t old îêzer ebracht.
* In de uus-
as ‘t giet umme de meubels te wrîêven, de stoelen òf te skuieren,
‘t keuper te poetsen en de matten te kloppen.
* Driekus brandden zien fikken an de bödden die as ij van Koba mos òfdreugen.
Uut pest liet ie ze op de keukenvloere kepot vallen
en ij zeeg toen: ‘even affeseren Koba, wie ruumt de skärven op?’
* We bin allebästend groos op ons Kampers en willen we die taal
leemtig òllen, dan mutten we met zien allen veule meer
Kampers gaon praoten.
* Döörumme zol-
zich ook ies giet bemuuien met ‘t Kampers. Det mut-
now de börgemeester et goeie veurbeeld ef egeuven.
Extragies
Na het dictee konden de aanwezigen zichzelf testen op de kennis van het Kampers met een serie vragen met een keuze uit drie antwoorden en een serie omschrijvingen van typen mensen.
Gezegden en uutdrukkingen. Wat betekent:
A. IJ sköf zien konte d’r òf
1) Hij staat op uit de stoel.
2) Hij komt van de WC af.
3) Hij probeert er onder uit te komen.
B. ‘t Is net een Brunneper kärmse met ier en döör een kröömpien
1) Iemand met weinig haar op zijn hoofd.
2) Het is hier een zooitje.
3) Het stelt niet veel voor.
C. D’r is dak op ‘t uus
1) Hoogste punt van het huis is bereikt.
2) Er luisteren kinderen mee.
3) De hypotheek is betaald.
D. ‘t Is van pis-
1) Veel werk hebben met een nog niet zindelijk kind.
2) Het is altijd verkeerd.
3) Hij is incontinent.
E. IJ stiet op de skuppe
1) Hij rust uit.
2) Hij gaat er voor.
3) Hij doet grondwerk.
F. ‘t Wärk in ‘t fine ebben
1) Het werk bijna afgerond hebben.
2) Fijn/nauwkeurig werk hebben.
3) Fijn/leuk werk hebben.
De antwoorden staan verderop op deze pagina.
‘Muuilijke’ woorden/omschrijvingen. Wat is een:
1. Loopskute
2. Kippekeutel
3. Kribbekonte
4. Städs-
5. Skeutig
6. Padjäkker
7. Kreefte
8. Stoetäspel
9. Dooie-
10. Zòkke
De antwoorden staan verderop op deze pagina.
Antwoorden gezegden en uutdrukkingen:
A 3) Hij probeert er onder uit te komen.
B 1) Iemand met weinig haar op zijn hoofd. Ook: 3) Het stelt niet veel voor.
C 2) Er luisteren kinderen mee.
D 2) Het is altijd verkeerd.
E 3) Hij doet grondwerk.
F 1) Het werk bijna afgerond hebben.
Antwoorden omschrijvingen:
1. Loopskute -
2. Kippekeutel -
3. Kribbekonte -
4. Städs-
5. Skeutig keerltien/wieffien Vrijgevige man of vrouw
6. Padjäkker -
7. Kreefte -
8. Stoetäspel -
9. Dooie-
10. Zòkke -
Zakt in de geute . . .
Ze wussen d’r niks van. Wout van Capelle mos met zien baos, een echte kolonel, op pad umme wat papieren zaken te regelen in Zwolle en Kampen. En zo verzeilden ie op 29 april ‘s mönnens op et gemeente’uus. Johan Prins die was uut’eneudigd umme et opspelden van een lintien veur Wout mee te maken. As ie det maar stille ield. Zo stunken beiden der in. De leste die kwam in onderbroek in de kamer van börgemeester en wet’olders te staon umme toch nog effenties een jässien an te trekken en een stropdasse veur te doen.
Op de waslieste verdiensten van de ni’je Leden in de Orde van Oranje Nassau stun ook det ze zich in’espannen adden veur de Kamper Taalkringe. Vandöör.
* Wout van Capelle (l.) en Johan Prins (r.)
Bijnamen gezocht
Een aantal jaren geleden is door de vereniging “Kamper Taalkringe” een boekje uitgegeven met kamper bijnamen. Ondertussen zijn de voormalige gemeenten Kampen en IJsselmuiden gefuseerd tot een gemeente. Ook de “Kamper Taalkringe” is samen gegaan met de Historische vereniging voor de ijsseldelta “Jan van Arkel”. Een goede reden om eens te denken aan de heruitgave van het kamper bijnamenboek. Enkele leden van onze vereniging zijn al een tijdje bezig om meer bijnamen te verzamelen, o.a. ook welke in omloop waren in de voormalige gemeente IJsselmuiden.
De gedachte is om in een heruitgave de gehele huidige gemeente Kampen op te nemen. Echter een klein deel is ons nog maar bekend. We roepen u als leden dan ook op om ons te voorzien van bijnamen.
Mocht u bijnamen kennen dan kunt u deze doorgeven op de speciale pagina op deze website.